Szkoła Podstawowa Specjalna im. Juliana Tuwima w Stargardzie

Psycholog radzi - wyznaczanie granic w wychowaniu dziecka

Metody wychowawcze stosowane przez rodziców przybierają różne formy. Jedną z nich jest wytyczanie granic w zachowaniu i działaniu dziecka. Wytyczanie granic ma na celu nauczenie dziecka zasad obowiązujących w rodzinie, społeczeństwie i w kulturze. Wymaga to od rodziców dużego wysiłku, między innymi, ze względu na konieczność bycia kreatywnym, konsekwentnym i stanowczym.  Rodzice w bardzo różny sposób realizują wdrażanie swojego dziecka do przestrzegania norm i zasad. Niektórzy stosują ostre upomnienia i kary. Inni łagodnie zwracają uwagę i przekonują. Jeszcze inni miotają się pomiędzy tymi dwoma sposobami. Są jednak tacy rodzice, którzy jasno i stanowczo określają zasady i za pomocą skutecznych działań czynią dzieci odpowiedzialnymi za ich przestrzeganie.

Dlaczego dzieci potrzebują granic?

Każdy człowiek, nie tylko dziecko, potrzebuje wyznaczenia pewnych norm i zasad, które obowiązują i są zgodne z oczekiwaniami społecznymi. Granice dają poczucie bezpieczeństwa i stabilności. Określają obszar akceptowanych zachowań. Pomagają w wyznaczaniu kierunku, jak traktować innych ludzi, jak rozwiązywać trudne sytuacje, jak zachować się, gdy coś jest niezgodne z naszym planem. Pomagają odkrywać świat poprzez wiedzę, jaką dają dzieciom rodzice na temat tego, co jest w porządku, a co wiąże się z konkretnymi konsekwencjami. Granice powinny ulegać rozszerzeniu wraz z rozwojem dziecka. Stanowią one punkt odniesienia do jego dojrzałości. Odzwierciedlają szacunek, akceptację i zaufanie, jakim darzą dziecko jego rodzice.

Dlaczego dzieci naruszają granice?

Dzieci testują swoich rodziców, sprawdzają czy ich granice są niezmienne. Próbują osiągnąć dla siebie więcej przywilejów. Dbają o swoje potrzeby - dopiero uczą się empatii i dostrzegania potrzeb innych osób. Poznają świat i starają się robić to na swój własny sposób. Mogły doświadczyć łamania własnych granic przez dorosłych lub rówieśników i w odpowiedzi naruszają wytyczone im granice. Robią to, gdy nie mają jeszcze ustalonych przez rodziców konkretnych wskazań i zasad. Próbują decydować same o sobie, chociaż brak im doświadczenia i mogą popełnić wiele błędów.

Jak zatem zbudować świadome, elastyczne granice w relacji z dziećmi?

1. Nie wyznaczaj granicy poprzez nakaz lub zakaz, ale poprzez rozmowę z dzieckiem. Wspólnie ustalcie jasne zasady, podając konkretne przykłady.
2. Bardzo ważny jest komunikat przekazywany dziecku oraz ton w jakim się go przekazuje. Bądź stanowczy i zdecydowany, ale nie agresywny. Mów krótko i na temat. Stosuj język najbardziej osobisty. Używaj komunikatu „Ja” np. „Ja uważam, że…..”, „Myślę, że najlepiej będzie, gdy……………” itp. Zamiast „Nie pozwalam….”, powiedz: „Bardzo mi na tym zależy…..”.
3. Szanuj dziecko i szukaj wspólnie z nim rozwiązań. Buduj przestrzeń pełną zaufania i bezpieczeństwa.
4. Bądź konsekwentny w swoim postępowaniu. To na co pozwoliłeś lub zabroniłeś jest ważne od momentu ustalenia, aż do kolejnych wspólnych ustaleń.
5. Rodzicu – sam daj przykład stosowania się do zasad i norm, bądź dla dziecka wzorem i autorytetem, który  posłuży mu do naśladowania.

Elżbieta Boczar
psycholog